Anizokoria u kota. Co oznaczają nierówne źrenice i kiedy trzeba jechać do weterynarza?
Uwielbiam kocie oczy. Potrafią być hipnotyzujące, tajemnicze, a jednocześnie bardzo dużo mówią o tym, co w danej chwili dzieje się z kotem. Wystarczy obserwować źrenice podczas zabawy, polowania na wędkę albo odpoczynku w słonecznym miejscu. Raz są niemal cienkimi pionowymi kreskami, innym razem robią się ogromne i zajmują prawie całą widoczną część oka.
Jest jednak jedna rzecz, której nie powinno się ignorować: nierówne źrenice u kota. Jeżeli jedna źrenica jest wyraźnie większa lub mniejsza od drugiej, mówimy o anizokorii. Sama anizokoria nie jest chorobą. Jest objawem, za którym mogą stać zarówno problemy okulistyczne, jak i neurologiczne czy ogólnoustrojowe.
Mam zwyczaj przyglądać się oczom moich kotów i zawsze zachęcam do tego również innych opiekunów. Na co dzień dużo rozmawiam z klientami nie tylko o zachowaniu kotów, ale również o ich żywieniu i doborze odpowiedniej mokrej karmy dla kota. Nie chodzi oczywiście o codzienne przeprowadzanie domowego badania okulistycznego. Po prostu wiele zmian można zauważyć podczas zwykłego kontaktu z kotem. Jeśli jedna źrenica u kota nagle staje się większa od drugiej, nie czekałabym kilku dni na rozwój sytuacji. Nagła anizokoria wymaga konsultacji z lekarzem weterynarii.
Anizokoria u kota - co to właściwie oznacza?
Anizokoria oznacza różnicę w wielkości źrenic. Jedna może być wyraźnie rozszerzona, podczas gdy druga pozostaje zwężona. Problem polega również na tym, że patrząc na kota nie zawsze jesteśmy w stanie stwierdzić, które oko jest chore. Czasem nieprawidłowa jest większa źrenica, innym razem właśnie ta mniejsza.
U zdrowego kota obie źrenice powinny reagować na zmieniające się warunki oświetleniowe w podobny sposób. Przy mocniejszym świetle zwężają się, a w ciemniejszym pomieszczeniu rozszerzają. Kocie źrenice zmieniają swoją wielkość także pod wpływem emocji, pobudzenia czy podczas polowania. W takich sytuacjach zmiana dotyczy jednak zazwyczaj obu oczu.
Dlatego czym innym są ogromne źrenice kota, który właśnie urządza polowanie na zabawkową mysz, a czym innym sytuacja, w której jedna źrenica kota jest duża, a druga mała. 
Anizokoria może być jedynym widocznym objawem. Może jednak towarzyszyć jej zaczerwienienie oka, mrużenie, łzawienie, wypływ, zmętnienie rogówki, wysunięcie trzeciej powieki albo wyraźny dyskomfort.
Nierówne źrenice u kota - co powinno zwrócić moją uwagę?
Kocie oczy obserwuję przede wszystkim w normalnych, codziennych sytuacjach. Jeśli zauważyłabym, że różnica między źrenicami utrzymuje się niezależnie od światła, zdecydowanie potraktowałabym to jako sygnał ostrzegawczy.
Niepokojące są przede wszystkim:
- wyraźnie różne rozmiary źrenic,
- jedna źrenica, która nie zwęża się prawidłowo pod wpływem światła,
- jedna źrenica, która pozostaje zwężona również w ciemniejszym pomieszczeniu,
- nagle rozszerzona źrenica tylko w jednym oku,
- nierówne źrenice po upadku, uderzeniu lub innym urazie,
- anizokoria połączona z mrużeniem oka, zaczerwienieniem, wysunięciem trzeciej powieki lub zmianą zachowania,
- zaburzenia równowagi, problemy z chodzeniem, dezorientacja albo inne objawy neurologiczne.
Nie próbowałabym natomiast samodzielnie świecić kotu intensywną latarką w oczy i na podstawie takiego "testu" stawiać diagnozy. Lekarz dysponuje sprzętem pozwalającym sprawdzić reakcję źrenic i dokładnie obejrzeć struktury oka.
Dlaczego kot ma jedną źrenicę większą od drugiej?
Przyczyn anizokorii jest sporo i właśnie dlatego sam wygląd źrenicy zwykle nie wystarcza do postawienia rozpoznania.
Nierówne źrenice u kota mogą mieć swoje źródło bezpośrednio w oku, ale mogą być również efektem uszkodzenia nerwów lub zmian w obrębie układu nerwowego. Do możliwych przyczyn należą między innymi urazy rogówki, zapalenie błony naczyniowej oka, jaskra, choroby siatkówki, zrosty w obrębie tęczówki, zanik tęczówki, niektóre wady wrodzone, nowotwory oka czy zaburzenia unerwienia.
Dlatego samo stwierdzenie: "kot ma rozszerzoną jedną źrenicę" mówi nam jeszcze bardzo niewiele o przyczynie.
Choroby oczu a anizokoria u kota
Jednym z pierwszych kierunków diagnostyki są oczy. Anizokoria u kota może towarzyszyć jaskrze, czyli chorobie związanej ze wzrostem ciśnienia wewnątrzgałkowego. W takim przypadku źrenica chorego oka może pozostawać rozszerzona.
Inną możliwością jest zapalenie błony naczyniowej oka. Tutaj sytuacja może wyglądać odwrotnie i źrenica chorego oka jest często zwężona.
Powodem nierównych źrenic mogą być również uszkodzenia rogówki, choroby siatkówki albo zmiany w obrębie tęczówki. U starszych kotów może pojawić się jej zanik. Tęczówka zaczyna wtedy gorzej regulować wielkość źrenicy i jej reakcja na światło staje się słabsza.
Dlatego szczególnie w przypadku starszego kota nie warto zakładać, że zmieniony wygląd oczu to po prostu kolejna oznaka wieku.
Zespół Hornera u kota i nierówne źrenice
Anizokoria może mieć również podłoże neurologiczne. Jednym ze schorzeń, które może powodować różnicę wielkości źrenic, jest zespół Hornera u kota.
W tym przypadku problem wynika z zaburzenia unerwienia oka. Źrenica po stronie objętej zmianami może być mniejsza, a jednocześnie można zauważyć opadnięcie górnej powieki, wysunięcie trzeciej powieki i wrażenie, że gałka oczna znajduje się nieco głębiej w oczodole.
Dla opiekuna wygląda to przede wszystkim jak nagła zmiana wyglądu jednego oka. Ustalenie, gdzie dokładnie znajduje się problem i co go spowodowało, wymaga już badania weterynaryjnego.
Uraz głowy lub oka również może zmienić wielkość źrenic
Jeżeli różne źrenice pojawiły się u kota po urazie, traktowałabym to szczególnie poważnie.
Nie zawsze jesteśmy świadkami samego zdarzenia. Kot mógł spaść z wysokiego mebla, uderzyć się podczas szalonej gonitwy, doznać urazu oka podczas zabawy z drugim kotem albo, jeśli wychodzi na zewnątrz, wrócić do domu po zdarzeniu, którego nie widzieliśmy.
Uszkodzenie mózgu lub nerwów biegnących do oka także może objawiać się anizokorią. Dlatego po urazie nie czekałabym na pojawienie się kolejnych symptomów.
Szczególnie alarmujące są dodatkowe zaburzenia równowagi, problemy z poruszaniem się, osłabienie, zmiana świadomości czy nietypowe zachowanie kota.
Czy zatrucie może powodować rozszerzone lub nierówne źrenice u kota?
W starych opisach anizokorii można czasem znaleźć informację, że jest ona związana z "problemami gastrycznymi". Nie jest to jednak dobre określenie.
Samo rozstrojenie żołądka czy biegunka nie są typową przyczyną nierównych źrenic. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku zatrucia substancją wpływającą na układ nerwowy lub pracę źrenic. Wtedy oprócz zmian w oczach mogą pojawiać się ślinienie, wymioty, drżenia mięśni, zaburzenia koordynacji, osłabienie, drgawki albo zmiana zachowania.
O innych zagrożeniach związanych z samodzielnym wychodzeniem pisałam również w artykule o zagrożeniach czyhających na kota wychodzącego.
Jeżeli istnieje podejrzenie, że kot miał kontakt z lekiem, środkiem chemicznym, preparatem przeznaczonym dla innego gatunku zwierząt albo toksyczną rośliną, nie czekałabym na rozwój kolejnych objawów.
Choroby zakaźne a nierówne źrenice u kota
Niektóre choroby ogólnoustrojowe mogą powodować zmiany w obrębie oka, a jednym z ich objawów może być właśnie anizokoria.
W diagnostyce bierze się pod uwagę między innymi zakażenie FeLV, FIV, toksoplazmozę, a w odpowiedniej sytuacji klinicznej również inne choroby mogące prowadzić do zapalenia struktur oka. Nie oznacza to oczywiście, że nierówne źrenice automatycznie oznaczają białaczkę u kota. To tylko jedna z możliwości, którą lekarz może uwzględnić, jeśli pozostałe objawy oraz historia zwierzęcia na to wskazują.
To ważne rozróżnienie, bo po przeczytaniu listy możliwych chorób w internecie bardzo łatwo przestraszyć się najgorszego scenariusza. Tymczasem podobny objaw może mieć wiele zupełnie różnych przyczyn.
Czy anizokoria może oznaczać nowotwór?
Niestety także zmiany nowotworowe znajdują się na liście możliwych przyczyn anizokorii. Nowotwory mogą rozwijać się w samym oku lub wpływać na struktury i nerwy odpowiedzialne za jego funkcjonowanie.
Zmiany dotyczące oka mogą powodować nie tylko różną wielkość źrenic, ale również zmiany zabarwienia tęczówki, stan zapalny, krwawienie w obrębie oka czy zaburzenia prawidłowej reakcji źrenicy na światło.
Ponownie jednak podkreślę: anizokoria jest objawem, a nie diagnozą nowotworu. Na podstawie samego wyglądu źrenic nie można określić przyczyny.
Jak lekarz diagnozuje anizokorię u kota?
Podczas wizyty bardzo ważny jest wywiad. Sama zwracam uwagę na to, jak wiele może dać lekarzowi informacja o tym, kiedy dokładnie pojawiła się zmiana.
Jeśli zauważymy nierówne źrenice, dobrze przypomnieć sobie, czy dzień wcześniej oczy wyglądały normalnie, czy kot nie miał urazu, czy nie wychodził z domu, czy nie przyjmował leków i czy nie pojawiły się dodatkowe objawy.
Lekarz może dokładnie obejrzeć oczy, ocenić reakcję źrenic na światło, zmierzyć ciśnienie wewnątrzgałkowe, sprawdzić rogówkę oraz wykonać inne badania okulistyczne. Jeżeli problem nie wygląda na ograniczony wyłącznie do oka, diagnostyka może zostać rozszerzona o badanie neurologiczne, badania krwi czy testy w kierunku wybranych chorób zakaźnych. W bardziej skomplikowanych przypadkach potrzebna bywa konsultacja u weterynaryjnego okulisty lub neurologa.
Czy anizokorię u kota się leczy?
Nie ma jednego "leku na anizokorię", ponieważ nierówne źrenice nie są osobną chorobą.
Leczy się przyczynę. Zupełnie inne postępowanie będzie potrzebne przy jaskrze, inne przy zapaleniu błony naczyniowej oka, jeszcze inne przy urazie czy chorobie neurologicznej.
Również rokowanie zależy od tego, co spowodowało zmianę wielkości źrenic. W przypadku chorób oczu czas ma szczególne znaczenie, ponieważ część nieleczonych zmian może prowadzić do trwałego pogorszenia lub utraty wzroku.
Jedna źrenica większa u kota - kiedy jechać do weterynarza?
Jeżeli różnica pojawiła się nagle, nie próbowałabym przez kilka dni obserwować kota w domu i czekać, czy sama zniknie. Nagłe pojawienie się anizokorii jest powodem do pilnego kontaktu z lekarzem weterynarii, szczególnie jeśli wcześniej źrenice wyglądały normalnie.
Jeszcze pilniejszej pomocy wymaga kot, u którego oprócz nierównych źrenic pojawiły się objawy neurologiczne, silny ból oka, zmętnienie oka, uraz, utrata orientacji, problemy z poruszaniem się albo podejrzenie zatrucia.
Kocie oczy naprawdę potrafią powiedzieć nam bardzo dużo. Nie tylko o tym, czy kot właśnie szykuje się do polowania na muchę albo za chwilę rzuci się na zabawkę. Czasem niewielka zmiana w ich wyglądzie jest pierwszym sygnałem, że w organizmie dzieje się coś niedobrego.
Dlatego patrzmy naszym kotom w oczy. Nie tylko dlatego, że są piękne.
*źródła VCA, Merck Veterinary Manual i Cornell
Polecane produkty
Udostępnij ten artykuł:
