Gruczoły okołoodbytowe u kota. Co to jest i jak rozpoznać, że są zatkane?

Pewnie nie raz zdarzyło Wam się poczuć od kota bardzo nieprzyjemny zapach, który pozostał na kolanach, kocu, kanapie albo w transporterze. Jest on charakterystyczny, intensywny i naprawdę trudny do pomylenia z czymkolwiek innym. Niektórzy porównują go do zapachu zepsutej ryby.

Najczęściej jest to wydzielina z gruczołów okołoodbytowych kota. Gruczoły mogą opróżnić się samoistnie, kiedy kot jest mocno pobudzony, przestraszony albo przeżywa duży stres. Często zdarza się to podczas wizyty u lekarza weterynarii, jazdy samochodem lub innej sytuacji, w której kot czuje się zagrożony.

Jednorazowe opróżnienie gruczołów pod wpływem strachu nie musi oznaczać choroby. Problem zaczyna się wtedy, gdy wydzielina nie może swobodnie wydostać się na zewnątrz, zalega w zatokach i zaczyna powodować ból, swędzenie lub stan zapalny.

Gdzie znajdują się gruczoły okołoodbytowe u kota?

Gruczoły okołoodbytowe, nazywane również zatokami lub woreczkami okołoodbytowymi, znajdują się po obu stronach odbytu kota. Ich położenie najczęściej określa się jako godzina czwarta i ósma, jeśli wyobrazimy sobie odbyt jako tarczę zegara.

W zatokach gromadzi się ciemna, tłusta i bardzo intensywnie pachnąca wydzielina. U zdrowego kota jej niewielka ilość wydostaje się podczas oddawania kału. Odpowiednio uformowany stolec naciska na zatoki i pomaga je naturalnie opróżnić.

Na co dzień większość opiekunów nawet nie wie, że kot ma takie gruczoły. Zaczynamy się nimi interesować dopiero wtedy, gdy poczujemy nieprzyjemny zapach spod ogona kota albo zauważymy, że zwierzę zaczyna zachowywać się inaczej.

Po co kotu gruczoły okołoodbytowe?

Zapachy odgrywają w życiu kotów ogromną rolę. Koty poznają świat nie tylko wzrokiem i słuchem, ale również poprzez informacje zapachowe pozostawiane przez inne zwierzęta.

Wydzielina z gruczołów okołoodbytowych ma indywidualny zapach. Można powiedzieć, że jest jednym z elementów kociej wizytówki zapachowej. Jej niewielka ilość pozostawiona na kale przekazuje innym zwierzętom informacje o kocie.

Nie oznacza to jednak, że każdy kot, który nie zakopuje odchodów, próbuje pokazać swoją dominację. Powodów niezakopywania kału może być więcej. Kot może nie lubić podłoża, mieć za małą kuwetę, odczuwać ból podczas poruszania się albo po prostu szybko z niej wychodzić. Nie warto więc oceniać relacji między kotami wyłącznie na podstawie tego jednego zachowania.

Dlaczego kot brzydko pachnie po wizycie u weterynarza?

Wielu opiekunów zastanawia się, dlaczego kot śmierdzi po powrocie od weterynarza, chociaż wcześniej nie było z nim żadnego problemu.

W gabinecie kot może odczuwać bardzo silny stres. Obce miejsce, zapach innych zwierząt, dotyk obcego człowieka, badanie i brak możliwości ucieczki powodują ogromne napięcie. W takiej sytuacji może dojść do nagłego, samoistnego opróżnienia gruczołów okołoodbytowych.

Zapach może pozostać na sierści, kocu lub dnie transportera. Jeśli sytuacja wydarzyła się jednorazowo, kot nie interesuje się nadmiernie okolicą odbytu i nie ma żadnych innych objawów, najczęściej nie jest to powód do niepokoju.

Po powrocie do domu warto zapewnić kotu spokój. Nie wyciągamy go na siłę z transportera i nie próbujemy od razu dokładnie myć. Dajemy mu czas na wyciszenie. U wielu kotów pomaga również krótka zabawa wędką lub spokojne zajęcie związane ze zdobywaniem jedzenia. Interaktywne zabawki dla kotów mogą być przydatne dopiero wtedy, gdy zwierzę samo zacznie wychodzić i interesować się otoczeniem.

Dlaczego gruczoły okołoodbytowe u kota się zatykają?

Problemy z gruczołami okołoodbytowymi występują u kotów znacznie rzadziej niż u psów, ale nie oznacza to, że możemy je całkowicie wykluczyć.

Do zatkania może dojść wtedy, gdy wydzielina staje się zbyt gęsta albo nie jest prawidłowo usuwana podczas wypróżniania. Zalegająca zawartość rozciąga zatokę, powoduje dyskomfort, a z czasem może doprowadzić do zapalenia lub zakażenia.

Jedną z możliwych przyczyn są długotrwale miękkie lub luźne stolce. Jeśli kał nie jest odpowiednio uformowany, może nie wywierać wystarczającego nacisku na okolice zatok.

Problemy mogą pojawić się również przy:

• nawracających biegunkach,

• zaparciach i bolesnym oddawaniu kału,

• przewlekłych chorobach jelit,

• stanach zapalnych przewodu pokarmowego,

• miejscowym podrażnieniu lub zakażeniu,

• indywidualnej budowie zatok i ich przewodów,

• wcześniejszych problemach z gruczołami.

Nie każda biegunka oznacza, że gruczoły się zatkają. Tak samo jednorazowy luźniejszy stolec zwykle nie prowadzi od razu do choroby zatok. Bardziej niepokojące są problemy, które utrzymują się przez dłuższy czas albo regularnie powracają.

Zatkane gruczoły okołoodbytowe u kota. Objawy, na które warto zwrócić uwagę

Koty potrafią długo ukrywać ból. Objawy zatkanych gruczołów okołoodbytowych mogą być początkowo delikatne i łatwo je przeoczyć.

Najczęściej opiekunowie zauważają, że:

• kot intensywnie liże okolice odbytu lub nasadę ogona,

• kot saneczkuje, czyli trze zadem o podłogę,

• często odwraca się w stronę ogona, jakby coś go drażniło,

• nagle zrywa się podczas odpoczynku i nerwowo ogląda za siebie,

• mocno uderza ogonem o podłogę,

• nie pozwala dotknąć się w okolicy zadu,

• miauczy lub napina się podczas oddawania kału,

• unika siadania albo siada bardzo ostrożnie,

• spod ogona wydobywa się nieprzyjemny, rybi zapach,

• okolica odbytu jest zaczerwieniona, wilgotna lub obrzęknięta,

• obok odbytu pojawia się wyraźne zgrubienie,

• na sierści widoczna jest wydzielina, ropa albo krew.

U niektórych kotów może pojawić się falowanie skóry na grzbiecie, rozdrażnienie i gwałtowne poruszanie ogonem. Trzeba jednak pamiętać, że są to objawy bardzo niespecyficzne. Mogą mieć związek z bólem, stresem, problemami skórnymi albo innymi chorobami. Na ich podstawie nie można samodzielnie stwierdzić, że winne są właśnie gruczoły.

Czy saneczkowanie kota zawsze oznacza zatkane gruczoły?

Nie. Gdy kot trze pupą o podłogę, gruczoły okołoodbytowe są jedną z możliwości, ale nie jedyną.

Saneczkowanie może występować również przy pasożytach, podrażnieniu skóry, biegunce, zabrudzeniu sierści kałem, zaparciu albo zmianach znajdujących się w okolicy odbytu. Czasami kot trze zadem o podłogę, ponieważ coś przykleiło się do sierści.

Jeżeli zdarzyło się to raz i po sprawdzeniu widzimy jedynie zabrudzoną sierść, wystarczy delikatnie ją oczyścić. Jeżeli jednak kot saneczkuje regularnie, intensywnie się liże albo reaguje bólem na dotyk, powinien zostać zbadany przez lekarza weterynarii.

Kiedy problem z gruczołami wymaga pilnej wizyty u weterynarza?

Z kotem należy udać się do lekarza, gdy zauważymy obrzęk, silne zaczerwienienie, bolesność lub wydzielinę. Nie czekamy również wtedy, gdy kot ma problem z oddaniem kału, przestaje jeść, chowa się, jest osowiały albo nie pozwala się dotknąć.

Szczególnie niepokojące są:                                                                             

• ropa lub krew w okolicy odbytu,

• rana znajdująca się obok odbytu,

• widoczne pęknięcie skóry,

• szybko powiększający się obrzęk,

• silny ból,

• gorączka lub wyraźne osłabienie,

• brak apetytu,

• trudności z wypróżnianiem.

Przy długotrwałym zatkaniu może dojść do zapalenia, zakażenia i powstania ropnia. Ropień może następnie pęknąć i opróżnić się przez ranę obok odbytu. Nie oznacza to, że problem sam się rozwiązał. Kot nadal wymaga zbadania i leczenia.

Jak wygląda leczenie zatkanych gruczołów u kota?

Lekarz weterynarii najpierw ogląda okolicę odbytu i sprawdza stan zatok. Samo badanie może być dla kota nieprzyjemne lub bolesne, szczególnie jeśli rozwinął się już stan zapalny.

Przy zwykłym zatkaniu lekarz ostrożnie opróżnia gruczoły. Jeżeli wydzielina jest bardzo gęsta, może być potrzebne przepłukanie zatoki. Przy zapaleniu, zakażeniu albo ropniu sposób leczenia zależy od stanu kota. Lekarz może zastosować leki przeciwbólowe, przeciwzapalne, antybiotyk lub oczyścić i przepłukać chorą zatokę.

Czasami zabieg jest tak nieprzyjemny, że wykonuje się go po podaniu leków uspokajających lub w sedacji. Nie świadczy to o tym, że kot jest agresywny. Ból w tej okolicy może spowodować, że nawet bardzo spokojne zwierzę będzie próbowało się bronić.

Czy gruczoły okołoodbytowe kota trzeba regularnie oczyszczać?

U zdrowego kota nie opróżnia się gruczołów rutynowo tylko dlatego, że one istnieją. W prawidłowych warunkach powinny oczyszczać się samodzielnie podczas oddawania kału.

Inaczej wygląda sytuacja u kota, u którego problemy regularnie powracają. Wtedy lekarz może zalecić okresowe kontrole, ale częstotliwość ustala się indywidualnie. Jednocześnie trzeba poszukać przyczyny nawrotów, zamiast ograniczać się wyłącznie do kolejnego opróżniania zatok.

Polecane produkty

OakFarm mono - indyk 200g

13,70 zł

Tundra Cat Ente Turkey Fanson - kaczka, indyk i bażant 85g

6,55 zł

ZippyClaws pluszowa norka Mysz z serem

52,00 zł

-5%

Gussto Fresh Boar - dzik 12 x 400g

145,77 zł 153,44 zł

Czy można samemu opróżnić kotu gruczoły okołoodbytowe?

Nie polecam samodzielnego opróżniania gruczołów bez wcześniejszego badania i wyraźnego zalecenia lekarza weterynarii.

W domu trudno ocenić, czy mamy do czynienia ze zwykłym zatkaniem, zapaleniem, ropniem, raną, guzem albo zupełnie innym problemem. Niewłaściwe ściskanie może sprawić kotu ogromny ból, uszkodzić tkanki i pogorszyć stan zapalny.

Dodatkowo bolący kot może bardzo gwałtownie się bronić. Próba przytrzymywania go i uciskania bolesnej okolicy często kończy się pogryzieniem lub podrapaniem opiekuna.

Jeżeli czujecie od kota charakterystyczny zapach, ale nie ma on innych objawów, najpierw obserwujcie jego zachowanie. Jeśli natomiast kot liże odbyt, saneczkuje, ma obrzęk albo reaguje bólem, najlepiej od razu umówić wizytę.

Czy odpowiednia karma może zapobiegać problemom z gruczołami?

Nie istnieje jedna specjalna karma na gruczoły okołoodbytowe u kota. Dieta może mieć jednak znaczenie, szczególnie gdy problemy są związane z przewlekłą biegunką, nietolerancją pokarmową lub chorobą przewodu pokarmowego.

Najważniejsze jest ustalenie, dlaczego kot oddaje luźny kał. Samo zmienianie karmy co kilka dni często jeszcze bardziej rozregulowuje jelita i utrudnia znalezienie przyczyny.

Jeżeli lekarz podejrzewa nietolerancję pokarmową, pomocna może być prosta karma monobiałkowa dla kota z wrażliwym przewodem pokarmowym. Jeden rodzaj mięsa ułatwia kontrolowanie tego, co kot je, i obserwowanie reakcji organizmu. Nie każda monobiałkowa karma będzie jednak odpowiednia dla każdego kota.

Warto wybierać pełnoporcjową mokrą karmę dla kota z dobrym składem, dopasowaną do jego wieku, stanu zdrowia i tolerancji poszczególnych składników. Wysokomięsna mokra karma dla kota nie jest lekarstwem na zatkane gruczoły, ale prawidłowo dobrane żywienie może pomóc ustabilizować pracę przewodu pokarmowego.

Zmiany karmy powinny być wprowadzane stopniowo. Jeśli kot ma przewlekłą biegunkę, krew w kale, traci masę ciała, wymiotuje albo często cierpi na zaparcia, najpierw potrzebuje diagnostyki. Sama dieta może nie wystarczyć.

Nie dodajemy również na własną rękę dużej ilości błonnika tylko po to, aby stolec stał się twardszy. Nadmiar niektórych włókien może pogorszyć zaparcia, wywołać wzdęcia albo sprawić, że kot zacznie oddawać zbyt obfity kał. Takie dodatki najlepiej omówić z lekarzem lub dietetykiem weterynaryjnym.

Co mogę zrobić, gdy problem z gruczołami u kota powraca?

Jeżeli gruczoły zatykają się kolejny raz, warto potraktować je jako objaw i poszukać przyczyny.

Dobrze jest obserwować:

• jak często kot oddaje kał,

• czy stolec jest prawidłowo uformowany,

• czy występują biegunki lub zaparcia,

• czy kot napina się podczas wypróżniania,

• czy w kale pojawia się śluz albo krew,

• jaką karmę kot je,

• czy objawy nasilają się po konkretnym rodzaju mięsa,

• czy kot ma również problemy skórne, świąd lub wylizuje inne części ciała.

Pomocne może być zrobienie zdjęcia nieprawidłowego kału albo zapisanie, kiedy pojawiły się objawy i co kot jadł w poprzednich dniach. Takie informacje często ułatwiają lekarzowi ocenę sytuacji.

Gruczoły okołoodbytowe u kota. Najważniejsze informacje

Gruczoły okołoodbytowe są naturalnym elementem kociej anatomii. Produkują intensywnie pachnącą wydzielinę, która zwykle wydostaje się podczas oddawania kału.

Czasami gruczoły opróżniają się nagle pod wpływem strachu. Dlatego nieprzyjemny zapach od kota po wizycie u weterynarza nie zawsze oznacza chorobę.

Niepokojące jest natomiast regularne saneczkowanie, intensywne lizanie okolicy odbytu, obrzęk, ból, problemy z wypróżnianiem oraz obecność krwi lub ropy. Takich objawów nie leczymy domowymi sposobami.

Zdrowemu kotu nie trzeba profilaktycznie opróżniać gruczołów. Jeśli jednak problemy powracają, oprócz oczyszczenia zatok należy sprawdzić stan przewodu pokarmowego i poszukać przyczyny nieprawidłowej konsystencji kału.

Najczęściej zadawane pytania

Jak pachnie wydzielina z gruczołów okołoodbytowych kota?

Zapach jest bardzo intensywny, nieprzyjemny i często porównywany do zepsutej ryby. Może długo utrzymywać się na kocu, ubraniu lub w transporterze.

Czy kot może sam opróżnić gruczoły ze strachu?

Tak. Może do tego dojść podczas wizyty u weterynarza, transportu, bójki albo innej mocno stresującej sytuacji. Jeżeli wydarzyło się to jednorazowo i kot nie ma innych objawów, zwykle wystarczy obserwacja.

Dlaczego kot liże okolice odbytu?

Kot może się po prostu myć, ale intensywne i częste lizanie może oznaczać podrażnienie, pasożyty, zabrudzenie sierści, ból lub problem z gruczołami okołoodbytowymi.

Dlaczego kot trze pupą o podłogę?

Saneczkowanie może występować przy zatkanych gruczołach, pasożytach, biegunce, podrażnieniu skóry lub zabrudzonej sierści. Powtarzające się zachowanie powinno zostać skonsultowane z lekarzem.

Czy mokra karma pomaga przy problemach z gruczołami?

Nie leczy zatkanych gruczołów. Dobrze dobrana mokra karma dla kota z wrażliwym przewodem pokarmowym może być częścią postępowania, jeśli problem wiąże się z nieprawidłowym kałem. Najpierw trzeba jednak ustalić przyczynę biegunki lub zaparcia.

Czy gruczoły kota można wycisnąć w domu?

Nie powinno się tego robić bez zbadania kota i instrukcji lekarza weterynarii. Niewłaściwe opróżnianie może być bolesne, uszkodzić tkanki i pogorszyć stan zapalny.